Over medailles (en geen olympische)

Belgische atleten behaalden in totaal zeven medailles tijdens de voorbije olympische spelen (Tokio 2020 in 2021). Een mooie prestatie, waar deze atleten terecht trots op mogen zijn. Medailles werden tijdens de eerste wereldoorlog ook aan soldaten uitgereikt. Zo ook aan Jan Frans Timbermont. Alleen waren deze soldaten daar doorgaans niet zo blij mee… Maar laten we beginnen bij het begin.

Bij het opruimen van de Timbermontboerderij in Denderwindeke hebben we de voorbije maanden heel wat familie-historisch interessant materiaal teruggevonden. Het gaat over honderden documenten die mee zullen helpen om de verhalen op deze site verder te stofferen en die kunnen helpen om nog wat gaten in de stamboom verder te dichten. Onder deze documenten heel wat oude bidprentjes en doodsbrieven, maar ook heel wat andere documenten zoals een groot deel van de briefwisseling van en naar het front door Jan Frans Timbermont. Ook talrijke oude foto’s kwamen boven water. Het wordt nog een hele klus om al de documenten te sorteren, digitaliseren, ontcijferen, uitzoeken wie de mensen op de foto’s zijn,… en om daar uiteindelijk leesbare teksten van de maken voor deze site. En tussen al deze documenten vonden we ook drie medailles die, weliswaar postuum, werden toegekend aan Jan Frans. Ook de bijhorende oorkondes hebben we teruggevonden.

Van links naar rechts: de Ijzermedaille, het Kruis van ridder in de orde van Leopold II en het Oorlogskruis

Dat Jan Frans een aantal medailles had gekregen wisten we al aan de hand van zijn grafsteen (zie ‘Gevallen voor het vaderland (deel 1)‘). Op zijn grafsteen staan vijf vermeldingen van eretekens: het kruis van ridder in de orde van Leopold II, het Oorlogskruis, het overwinningsteken, de Ijzermedaille en de herinneringsmedaille van de oorlog.

De drie medailles die we hebben teruggevonden zijn de volgende:

  • Kruis van ridder in de orde van Leopold II
  • Het oorlogskruis
  • De ijzermedaille

Het is niet duidelijk of de overwinningsmedaille en de herinneringsmedaille ook (fysiek) zijn toegekend. Ze staan vermeld op het graf, maar op de familiefoto die al eerder op deze site verscheen (zie ‘Timbermont Science’, draagt de moeder van Jan Frans enkel de hierboven vermelde drie medailles.

Kruis van ridder in de orde van Leopold II

In 1900 stichtte Koning Leopold II, als koning van het onafhankelijke Congo, nog een orde (het model “Congo Vrijstaat”) welke dan, in 1908, eveneens werd opgenomen in het Belgisch stelsel van ordes en eretekens.

Deze Orde van Leopold II werd toegekend voor verdienste aan de koning of het koningshuis. In de praktijk is het een orde voor lange en trouwe dienst en wordt als dusdanig toegekend in de plaats van de zeldzamere Orde van Leopold I (maar tevens afwisselend met de Kroonorde). Op het lint van de medaille van Jan Frans staat een palm met de letter A (van Albert I) en een zwart balkje, als teken dat de medaille postuum werd toegekend.

Oorkonde van ‘Ridder in de Orde van Leopold II’

Het Oorlogskruis

Dit bronzen kruis, ingesteld op 25 oktober 1915, werd toegekend aan militairen voor een daad van moed tegenover een vijand. Naast daden van moed kwamen nog andere omstandigheden voor uitreiking in aanmerking : bv. militairen met minstens 5 frontsrepen (3 jaar frontdienst) voor goed gedrag, vrijwilligers ouder dan 40 of jonger dan 16 jaar met minstens 18 maand dienst in een gevechtseenheid, ontsnapte krijgsgevangenen welke opnieuw in militaire dienst traden of militairen welke, omwille van oorlogsverwondingen, op inaktief werden geplaatst, kregen eveneens het Oorlogskruis toegekend.

Een aantal emblemen konden op het lint aangebracht worden voor vermelding in de dagorde : een vermelding op legerniveau bracht een bronzen palm met de letter ‘A’ (Koning Albert I) met zich mee, vijf dergelijke vermeldingen werden omgezet in een zilveren palm en vijf zilveren in een gouden palm. Vermeldingen op divisie- of regimentsniveau werden aanvankelijk gekenmerkt door bronzen, zilveren of gouden leeuwtjes maar deze werden later afgeschaft en vervangen door de eerder beschreven palmen. Op de medaille van Jan Frans zien we een bronzen palm (en ook hier het zwarte balkje).

De voorzijde van het kruis, dat gekruiste zwaarden tussen de kruisarmen heeft, toont een klimmende leeuw in het medaillon, de achterzijde is identiek behalve voor de vervanging van de leeuw door het koninklijk monogram “A”. Het lint is rood met vijf groene strepen.

De medaille van de Ijzer

Uitgereikt aan diegenen welke, tussen 17 en 31 oktober 1914, deel uitmaakten van het leger strijdend aan de IJzer (‘Yser’ in het Frans) en er uitmuntend gestreden hebben.

Deze bronzen medaille (met een groene tint en met een medaillon in groen email bovenaan) werd ingesteld op 18 oktober 1918 en volgt in belangrijkheid onmiddellijk op het Oorlogskruis 1914-1918. Ook geallieerde militairen welke aan de IJzerslagen deelnamen, kwamen in aanmerking.

Op de voorzijde staat een naakte, gehelmde man met een lans (het tot staan brengen van de Duitse aanval symboliserend) met aan de rechterzijde de data ‘17-31 / OCT. / 1914’. In het geëmailleerde medaillon kan men het woord ‘YSER’ lezen. Op de achterzijde zit een gewonde leeuw met een slagveld als achtergrond en met onderaan opnieuw het woord ‘YSER’ terwijl in het medaillon het koninklijk monogram, de letter ‘A’ (Koning Albert I) is aangebracht. Het lint is rood (bloed) met brede zwarte (rouw) randen.

Brevet horende bij de ‘Medaille van den Ijzer’

Tot slot: ook de gemeente Denderwindeke heeft een oorkonde uitgereikt aan Jan Frans.

Voor de informatie over de medailles deden we een beroep op de website van dhr. Hendrik Meersschaert


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s